Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarneq

Isumannaassusia

Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarneq naartulinnginnissamik 60-80%-imik qulakkeerivoq. Periutsit arlallit ataatsikkut atoraanni qularnaannera annertunerulersarpoq. Periuseq ataasiinnaq atoraanni qularnaannera 60%-iinnaavoq.

Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarneq isumaqarpoq arnap nammineq timimi ingerla­nera pissusaalu malillugit naartunaveersaarnera. Naartunaveersaarneq naartunaveersaatinik allanik atuiffiuneq ajorpoq. Timilli pissusaa malillugu oqaraangatta isumaqar­tarpugut "ullut naartulerfissaanngitsut" imaluunniit "piffissat naartulerfissaanngitsut". Taakkua ullut piffissallu tassaapput ullut naartulernissamut ulorianaateqannginnerpaat. Akuttoqatigiinn­gitsunik aaqartaruit qaqugorpiaq mannissavit kaanngarnissaa naatsorsussallugu ajornakusoor­poq, taamaalillunilu naartulernissamut annertuumik aarlerinaateqarnerulissalluni.

Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarnermi periusissat pingasuupput:

1. Atoqatigiinnermik kipititsineq, arnap ammarnganut angutip anisuunnginnerani, taamaalilluni naartulernissaq pinngitsoortinneqassalluni.

2. Piffissami aalajangersimasumi atoqateqannginneq - ullorsiutit malillugit periaaseq, mannissap kaanngarnissaata qaqugu pinissaanik naatsorsuineq, piffissamilu naartulersinnaanerup ilimanarnerpaaffiani atoqateqarnaveersaarneq.

3. Milutsitsineq, piffissami sivikinnerusumi sivisunerusumiluunniit milutsitsineq pissutigalugu mannissap kaanngarnissaa ajornakusoortillugu, taamaattumillu naartulersinnaaneq ajornarnerutillugu.

Kinguaassiuutitigut nappaatit

Kinguaassiuutitigut nappaatinut tuniluuttartunut illersorniaraanni timip pissusaa malillugu naartunaveersaarneq illersuutaanngilaq. Kinguaassiuutitigut nappaatinik tunillatsikkusunngik­kuit usuup puua atortariaqarpat.

Kikkunnit atorneqarsinnaappat?

• Arnanit aalajangersimasunik inooqateqartunit.
• Arnanit inerissimasunit qanorluunniit ukiulinnit.
• Arnanit kulturimik, upperisarsiornermik imaluunniit allanik pissuteqartunik naartunaveersaatinik allanik atuisinnaanngitsunit.

Arnaq angullu isumaqartariaqarput meerartaartussanngoriataarneq ajorluinnartutut isigineqartariaqanngitsoq.

Kikkunnit atorneqartariaqanngila?

• Arnanit erneqqammersunit.
• Arnanit naartuminnik katatseqqammersunit.
• Arnanit akuttoqatigiinngitsunik aaqartartunit.

Nakorsap akuliuffigisassai

Nammineerlutit naartunaveersaarniaruit nakorsap akuliunnissaa pisariaqanngilaq. Taamaattorli nakorsaq, ernisussiortoq imaluunniit peqqissaanermik sullissisoq tamakkuninnga immikkut ilisimasalik periaatsip tamatuma atornissaata aalajangiutinngin­nerani oqaloqatiginissaa silatusaarneruvoq.

Arnap timaata pissusaa

Qaammammut ataasiarluni mannissaq mannissaqarfimmiit kaanngartarpoq. Mannissaq mannissap aqqutaatigut ullut 4-6 ingerlaneranni illissamut ingerlaartarpoq.

Arnap timaata pissusaa malillugu naartunaveersaarnissamut periaatsit pingasut malinneqarsinnaapput, tassalu: Ullorsiutit atorlugit periaaseq, timip kissarnera malillugu periaaseq, pingajuattullu; arnap aniasua najoqqutaralugu periaaseq.

Ullorsiutit malillugit periaaseq

Ullorsiutit malillugit naartunaveersaarniaraanni, taava arnaq mannissami mannissaqarfimmiit kaanngarnissaa ullualunnik sioqqullugu, kaanngarnerata nalaani, mannissallu kaanngareernerata kingorna ulluni tulliuttuni atoqateqassanngilaq. Mannissat kaanngartarnerat ullut 4 tikillugit nikerarsinnaavoq, anisuullu uumasuarai ullorpaalunni illissami uumasinnaasarlutik. Taamaattumik kingullermik aaqarnerup kipineraniit ullut qulissaasa missaanniit ullut 20-ssaasa missaannut atoqatigiittoqassanngilaq.

Nalinginnaasumik timip kissarnera ullaakkut annikinnerusarpoq. Mannissalli kaanngareernerati­gut arnap ullaakkut kissarnera ½ gradip missaanik qaffattarpoq. Kissarneq qaffassimajuaannar­tarpoq tullianik aaqarnissap tungaanut.

Aniasoq najoqqutaralugu periaaseq

Utsunnit aniasoq imerpalasuugajuppoq, isorujuttoq nipoqqutattorlu, immaqalu issoqqutattoq. Mannissap kaanngarnissaa sioqqutilaarlugu nalaanilu aniasoq tasisuaarnerulersarpoq inussan­nillu allunaasaaqqatut amoorsinnaavat. Manniup ooqanngitsup qaqortortaanut eqqaanarpoq, tamatumalu nalaani atoqateqarnaveersaartariaqarputit.

Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarnerup ajoqutai

Timivit pissusaa malillugu naartunaveersaarniaruit timivit ingerlaasia ilikkarniarlugu ukiup affaa atortariaqarpat. Aaqartarneq qaammatini arlalinni akuttoqatigeereersimalerpat aatsaat timivit pissusaa malillugu naartunaveersaalersinnaavutit.

Piffissat maleqqissaara­luarukkilluunniit ilimananngilaq tamatigut timivit pissusaa aamma taamaattoq. Timivit pissusaa malillugu naartunaveersaarlutit mannissap kaanngarnerata nalaani pessari atortarukku, taava pessarimut tarnutissap aniasut allanngortissinnaavaa, taamaalillutillu aniasoq najoqqutaralugu naartunaveersaarneq atorsinnaajunnaassavat.

Sungiunniartariaqarpoq qaammatit tamaasa ullut qulit missaanni atoqateqannginnis­saq.

Timip pissusaa malillugu naartunaveersaarnerup pitsaaqutai

• Timivit pissusaa malillugu naartunaveersaarneq kingunerlutsitsineq ajorpoq.
• Timivit hormoniisa oqimaaqatigiinnerannut allanngortitsineq ajorpoq.
• Timivit pissusaata qaammammut ingerlaasia ilikkassavat.